Evde ekransız kodlama: 10 dakikalık robot oyunu (7–10 yaş)
Evde ekransız kodlama için ekran, set ya da robot gerekmez; birkaç kâğıt kart yeter. Biriniz robot olur, öteki kart verir. Robot kartta ne yazıyorsa onu yapar, tam olarak onu. On dakikada çocuk üç fikri kendi bedeniyle görür: komut, sıra ve tekrar. Kartlar Kod Haftası için hazırladığımız sayfada ücretsiz.
Ekransız kodlama nedir?
Bilgisayar kullanmadan programlamanın fikirlerini denemektir. Çocuk bir "robota" sırayla komut verir; robot yalnız söyleneni yapar. Yeni Zelanda'daki Canterbury Üniversitesi'nin CS Unplugged çalışması bu yolu yıllardır sınıflar için anlatıyor. Bizim oyunumuz onun en sade hâli: kart, oyuncu ve bir parça yer.
Neden işe yarar? Çünkü programın en zor fikri "bilgisayar ne demek istediğini anlamaz, ne söylediğini yapar" fikridir. Bunu ekranda okumak başka, salonda yanlış yöne dönen bir "robota" gülmek başka.
Ne gerekir?
- 8–10 kart: elle yazın ya da kart sayfasını yazdırın (4 sayfa, renkli olması iyi, siyah-beyaz da olur).
- Makas ve bir parça bant.
- Salonda 3–4 adımlık boş yer.
- İki kişi: bir robot, bir kart veren. Kardeş varsa sırayla.
10 dakikada nasıl oynanır?
Üç kısa tur var. Her turda önce tahmin edilir, sonra robot oynar. Fikrin adı en sonda söylenir; önce çocuk görsün.
1. tur · Tek kart (2 dk). Yere bir kart koyun: Zıpla. Sorun: "Robot kaç kez zıplayacak?" Robot bir kez zıplar. Robot iki kez zıplarsa ya da el sallarsa güleceksiniz; o anda kuralı söyleyin: robot kartta ne yazıyorsa onu yapar. Kartın adı: komut.
2. tur · Sıra (3 dk). Bir dans düşünün: alkış, zıplama, alkış. Kartları bilerek yanlış koyun: Zıpla · Alkışla · Alkışla. Robot ilk kartta zıplar. "Ne oldu?" diye sorun. Çocuk kartların yerini değiştirsin, robot yeniden oynasın. Kartları sıraya dizmenin adı: program.
3. tur · Tekrar et (5 dk). Yeni görev: robot sekiz kez zıplasın. Ama yerde yalnız üç kart yeri var. Üç Zıpla kartı üç zıplama eder, beşi eksik kalır. "Nasıl yaparız?" diye sorun, önerileri dinleyin. Sonra Tekrar et kartını verin, içine Zıpla'yı koyun, kutuya 8 yazın. Zıplamaları birlikte sayın. İki kartla sekiz iş: bunun adı döngü.
Robot yanlış yaparsa ne olacak?
Asıl öğrenme orada. Kızmak, puan, ceza yok. Kartlara birlikte bakın: "Robot kartta ne yazıyorsa onu yaptı. Hangi kartı değiştirirsek istediğimiz olur?" Bu sorunun programlamadaki adı hata ayıklama. Çocuk robot olduğunda yanlışı bilerek yapmak isteyecek; bırakın, kartı okuyan taraf yanlışı bulsun.
Nasıl zorlaştırılır?
| Yaş | Ekleyin | Ne görür? |
|---|---|---|
| 6–7 | Yalnız Zıpla, Alkışla, Selam ver | Bir kart, bir hareket |
| 7–8 | İleri git, Sağa dön, Sola dön; yerde başlangıç ve hedef | Yol bulmak için sıra |
| 8–9 | Robot size dönük dursun, sonra "Sağa dön" | Onun sağı sizin solunuzda: bakış açısı |
| 9–10 | Tekrar et'in içine iki kart (Alkışla, Zıpla, 3 kez) | Kaç hareket? Önce hesap, sonra deneme (6) |
Sağ-sol turu çoğu çocuğu şaşırtır, büyükleri de. Neden zor olduğunu kodlamaya kaç yaşında başlanır yazımızda ve oyunun ayna bölümünde anlatıyoruz.
Ekrana ne zaman geçilir?
Acele etmeyin. Bu oyun kendi başına yeter; birkaç akşam oynanabilir. Çocuk "şimdi robotu ben yöneteyim" demeye başladığında aynı fikirleri ekranda deneyebilir. Biz bunun için Yarımada'yı yaptık: çocuk Çıt adlı robota aynı kartları verir, oyun reklamsız ve internetsiz çalışır. Ama bu yazıdaki oyunun ekrana ihtiyacı yok; işe yaradığını ölçtüğümüzü de iddia etmiyoruz. Kendi evinizde deneyin, çocuğunuzun ne dediğine bakın.
İpucu: oyun bitince çocuğa sorun: "Robota hangi kartı vermek en zordu?" Cevap, bir sonraki akşamın oyununu söyler.
Sık sorulanlar
Ekransız kodlama nedir?
Bilgisayar kullanmadan, kâğıt, kart ya da bedenle programlamanın fikirlerini denemektir. Çocuk bir robota sırayla komut verir; komut, sıra, döngü ve hata ayıklama böyle görülür.
Ekransız kodlama kaç yaşında başlar?
Okumaya yeni başlayan 6–7 yaş çocukla oynanabilir; kartlarda tek kelimelik işler yazar ve büyük biri okuyabilir. 9–10 yaşta karşılıklı sağ-sol ve iç içe tekrar eklenir.
Evde ne gerekir?
Kâğıt, kalem ya da yazıcı, makas ve biraz yer. Kartları buradan ücretsiz yazdırabilirsiniz.
Robot yanlış hareket yaparsa ne yapmalı?
Kızmayın, kartlara birlikte bakın. "Hangi kartı değiştirirsek istediğimiz olur?" sorusu hata ayıklamanın kendisidir.
Kaynaklar
- CS Unplugged, Canterbury Üniversitesi: csunplugged.org
- Heppedu, "Çıt'a Kart Ver" Kod Haftası etkinliği (kılavuz ve kart sayfası, PDF): heppedu.com/yarimada/kod-haftasi
Diğer yazılarımız yazılar sayfasında.
Yazan: Heppedu · 30 Ekim 2026 · Görseller oyunun kendi çiziminden, kodla hazırlandı · Sorular ve düzeltmeler: destek@heppedu.com