Ekran süresi çocuklarda: kaç saat, hangi ekran?

Kısa cevap: Türkiye'de Sağlık Bakanlığı 6–12 yaş için eğlence ve oyun amaçlı ekranın günde 1 saati geçmemesini öneriyor. Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Pediatri Akademisi ise bu yaş için saat vermiyor. Neden böyle, hangi ekran ötekinden farklı, evde sınır nasıl konur: aşağıda, kaynaklarıyla.

Akşam yemeğinden sonra tablet kimde kalacak, hafta sonu kaç bölüm izlenecek, ödev bitince oyuna geçilebilir mi? 7–11 yaştaki bir çocuğun evinde bu sorular hemen her gün masaya geliyor. Sınıf öğretmeni de aynı soruyu veli toplantısında duyuyor. Her sayının yanına kaynağını koyduk. Kaynağını bulamadığımız sayıyı yazmadık.

7 yaşındaki çocuk günde kaç saat ekran başında olmalı?

Türkiye'deki resmi öneri, 6–12 yaş için eğlence ve oyun amaçlı mobil cihaz kullanımının günde 1 saatle sınırlanması. Bu cümle Sağlık Bakanlığı'nın Teknoloji Bağımlılığı Ebeveyn Rehberi'nde geçiyor (rehberin 6–12 yaş bölümü; Bakanlık açıklaması: AA, 8 Kasım 2024). Aynı rehber bu yaştaki çocuğun günde 1 saat fiziksel aktiviteye ihtiyaç duyduğunu da yazıyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Şubat 2026'daki uyarısı 3 yaşa kadar ekranı hiç önermiyor, 6 yaş için günde 60 dakika diyor; 7 yaş ve sonrası için ayrı bir sayı vermiyor (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 1 Şubat 2026). Yurt dışındaki kurumlar ise saat yerine ilke veriyor:

Kurumlar neden farklı sayı veriyor?

Çünkü kesin bir sınırın arkasında duracak kadar güçlü kanıt yok. WHO'nun 2020 rehberinin kanıt özeti, eğlence amaçlı ekran için kesin bir eşik koymaya yetecek kanıt bulunmadığını açıkça yazıyor ve "sınırla" demekle yetiniyor (Chaput ve ark., 2020; WHO rehberi). İngiltere'de baş sağlık danışmanları da 2019'da aynı sonuca varmıştı; Kraliyet Pediatri Koleji (RCPCH) o gün, çocuğun ne izlediğinin ve hangi ortamda izlediğinin asıl önemli şey olduğunu söyledi (RCPCH, 7 Şubat 2019).

AAP'nin Ocak 2026'da yayımladığı bildiri, kurumun önceki medya önerilerinin yerine geçti. Bildiri, çocuk ve medya konusunun yalnızca çocuğun davranışı ya da ekran sınırı üzerinden ele alınamayacağını söylüyor; uygulamaların tasarımını, aileyi ve okulu da işin içine katıyor (Pediatrics, 2026; AAP duyurusu).

Yani "1 saat" Türkiye'de uyulacak somut bir çerçeve, işe yarar bir başlangıç noktası. Ama tek başına yetmiyor; o saatin içinde ne olduğu ve neyin yerine geçtiği de soruluyor.

Her ekran aynı mı?

Hayır. Ekranın türü, içeriği ve çocuğun yanında kimin olduğu sonucu değiştiriyor. Kanada Pediatri Derneği, eğitici, hareketli ya da sosyal ekran kullanımının edilgen ve yalnız geçen kullanımın önüne konmasını öneriyor (CPS). Sağlık Bakanlığı rehberi bunu oranla söylüyor: teknolojinin yüzde 60'ı üretim, yüzde 30'u üretime yönelik tüketim, yüzde 10'u tüketim için kullanılsın. Üretime örnek olarak kodlama, animasyon hazırlama ve kitap yazmayı; tüketime örnek olarak uzun süre oyun oynamayı ve amaçsız video izlemeyi sayıyor.

Araştırmalar da aynı yöne bakıyor. 102 meta-analizi bir araya getiren ve yaklaşık 2 milyon katılımcıyı kapsayan bir şemsiye inceleme, ekran kullanımının okuryazarlıkla olumsuz ilişkili olduğunu, ama ebeveyn çocukla birlikte izlediğinde bu ilişkinin olumluya döndüğünü buldu. Etkiler küçük ile orta arasındaydı (Sanders ve ark., Nature Human Behaviour, 2024).

10 yaş altındaki yaklaşık 292 bin çocuğu izleyen 117 uzun süreli çalışmayı birleştiren 2025 tarihli bir meta-analiz ise ilişkinin iki yönlü olduğunu gösterdi: çok ekran sonraki duygusal sorunlarla, var olan duygusal sorunlar da sonraki çok ekranla ilişkili. Bu bağın belirgin biçimde güçlü olduğu tür, video oyunuydu (Vasconcellos ve ark., Psychological Bulletin, 2025; PsyPost özeti).

Ekran neyin yerini alıyor?

Kurumların ortak kaygısı süre kadar, ekranın uykudan, hareketten ve aile zamanından çaldığı vakit. AAP bildirisi, etkileşimi ve ticari kazancı öne koyan dijital ortamların uzun kullanıma ittiğini ve bunun uyku ile hareket gibi sağlıklı alışkanlıkların yerini alabildiğini yazıyor. WHO, 5–17 yaş için haftaya yayılmış ortalama günde 60 dakika orta ya da yüksek tempolu hareket öneriyor. Sağlık Bakanlığı rehberi de yatmadan hemen önce ekrana bakmanın uykuya dalmayı geciktirdiğini hatırlatıyor.

Basit bir kontrol: çocuğunuz bugün dışarıda koştu mu, yeterince uyudu mu, sizinle yemek yedi mi? Üçüne de "evet" diyebiliyorsanız kalan ekran saati daha az kaygı verici. Birine "hayır" diyorsanız, sorunu dakikada değil o eksikte arayın.

Ekranı nasıl sınırlarız?

Saati bir aile planına, ekransız saatlere ve yatmadan önceki ekransız bir saate bağlayarak. Tek başına bir sayı, evde uyulması zor bir kural olarak kalıyor. Kurumların önerilerinden derlediğimiz, bir akşamda başlanabilecek adımlar:

1. Aile medya planı yapın. Kim, ne zaman, neyle ve ne kadar; çocukla birlikte yazın ve buzdolabına asın. AAP ve Kanada Pediatri Derneği bunu öneriyor; Kanada planı düzenli olarak gözden geçirmeyi de ekliyor.
2. Ekransız saatler ve yerler belirleyin. Yemek masası ve yatak odası iyi bir başlangıç. Sağlık Bakanlığı rehberi tüm mobil cihazların gece oturma odasında şarj edilmesini ve kurala bütün ailenin uymasını istiyor.
3. Yatmadan bir saat önce ekranı kapatın. AAP bu saatin ekransız geçmesini öneriyor; Kanada Pediatri Derneği aynı kuralı anne babaya da hatırlatıyor ve yatak odasında eğlence amaçlı ekranı önermiyor.
4. Bitişi önceden haber verin. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı süre dolmadan önce hatırlatma yapılmasını ve çocuğun başka bir etkinliğe yönlendirilmesini öneriyor. "Bu bölüm bitince kapatıyoruz" cümlesi çocuğa hazırlanma payı bırakır.
5. Otomatik oynatmayı kapatın. AAP, kendiliğinden açılan videoları ve sonsuz kaydırmayı çocuğun iyiliği düşünülerek yapılmamış tasarımlar arasında sayıyor.
6. Arada bir yanında oturun. Birlikte izlemek, ne izlediğini ve nasıl etkilendiğini anlamanın doğrudan yolu. Yukarıdaki inceleme de birlikte izlemenin farkını gösteriyor.
7. Örnek olun. AAP büyüklerin kendi cihaz alışkanlıklarını da plana katmasını istiyor. Yemekte telefonu ilk bırakan siz olun.
8. Oyunun yaş sınırına bakın. Sağlık Bakanlığı rehberi oyun seçerken PEGI ve ESRB yaş sınıflandırmalarına bakılmasını öneriyor.

Çocuk ekranı bırakmak istemiyorsa ne yapmalı?

Önce "neden orada?" diye sorun. 2025 meta-analizinin yazarlarından Michael Noetel, ekrana yapışmış bir çocuk için yalnızca ne kadar süredir orada olduğunu değil, neden orada olduğunu da sormayı öneriyor. Aynı çalışma, zorlanan çocukların ekrana daha çok yöneldiğini gösteriyor; yani ağır kullanım, desteğe ihtiyaç olduğunun bir işareti olabilir. Bu durumda süreyi kısaltmanın yanına bir de konuşma eklemek gerekiyor.

Kanada Pediatri Derneği, her yaşta dikkat edilmesi gereken işaretleri şöyle sıralıyor (CPS):

• Teknolojiye erişemeyince sıkıldığından ya da mutsuz olduğundan yakınmak
• Süre sınırına karşı inatlaşmak
• Ekranın uykuya, okula ya da yüz yüze ilişkilere engel olması
• Ekranın açık havada oyunun, hareketin ve arkadaşlarla buluşmanın önüne geçmesi
• Çevrim içi bir konuşmadan ya da oyundan sonra olumsuz duygular

Bu yazı genel bilgi verir. Çocuğunuzun uykusunda, ruh hâlinde ya da okuldaki durumunda belirgin bir değişiklik görüyorsanız çocuk doktorunuza ya da okulun rehberlik servisine danışın.

Kodlama oyunu da ekran süresi mi?

Evet. Ekran başında geçen her dakika ekran süresidir ve aile planına yazılmalı. Fark, o dakikada ne olduğunda: Sağlık Bakanlığı rehberi kodlamayı üretim odaklı kullanım sayıyor ve 6–12 yaştaki çocuğa "kodlama, web tasarımı ve üretmeye yönelik içerik geliştirmesine" olanak tanınmasını öneriyor.

Kodlamanın ana fikirleri ekransız da öğrenilebiliyor. 49 çalışmayı inceleyen bir sistematik derleme ve 13 çalışmalık meta-analiz, kart ve kutu oyunları gibi bilgisayarsız etkinliklerin ilk ve ortaöğretim öğrencilerinde bilgi işlemsel düşünmeyi (bir işi adımlara bölmek, sırayı ve tekrarı görmek) geliştirmede büyük bir etki gösterdiğini buldu (Chen ve ark., International Journal of STEM Education, 2023). Bunun sınıfta nasıl yapılabileceğini Kod Haftası için hazırladığımız 30 dakikalık ekransız etkinlikte anlattık; kartlar ve kılavuz Yarımada'nın Kod Haftası sayfasında.

Biz de 7–11 yaş için bir kodlama oyunu hazırlıyoruz: Yarımada — Fikirler Festivali. Çocuk, Çıt adlı robota kartlarla iş yaptırıyor; oyunda 25 görev var. Reklam, hesap ve veri toplama yok, internetsiz oynanıyor. Şu an Google Play'de kapalı testte ve App Store'da incelemede, yani mağazada henüz yok. Oyun da bir ekran; onu da aile planınızdaki saate sayın.

Sınıf öğretmeni ne yapabilir?

Velilere tek bir sayı yerine yukarıdaki tabloyu ve üç soruyu verebilirsiniz: çocuk yeterince uyuyor mu, her gün hareket ediyor mu, ekran saatinde ne yapıyor? Sınıfta ekran gerektirmeyen bir kodlama dersi için kâğıt kartlar yeterli. Ödevlerde ekran gerekiyorsa, çocuğun ödevi akşamın geç saatlerine bırakmaması için veliyle birlikte bir saat belirlemek işe yarıyor.

Türkiye'de çocuklar ne kadar ekran başında?

Bu soruya güvenilir, yöntemi açık bir ulusal ölçüm bulamadık. Sağlık Bakanı Yardımcısı Şuayip Birinci 2024'te 6–13 yaştaki çocukların günde ortalama 6,4 saat ekran başında olduğunu söyledi, ancak haberde bu sayının hangi araştırmaya dayandığı yazmıyor (AA, 8 Kasım 2024). Kendi evinizdeki sayıyı bilmek için bir hafta boyunca cihazın kendi ekran süresi ekranına bakmanız, her ulusal ortalamadan daha çok şey söyler.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. T.C. Sağlık Bakanlığı. Teknoloji Bağımlılığı Ebeveyn Rehberi (2023), 6–12 yaş bölümü. PDF (okul sitesindeki kopya); asıl yayın: Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü, Yayınlar › Kitapçıklar.
2. Anadolu Ajansı / Cumhuriyet. "Sağlık Bakanlığı uyarıyor: Türkiye'de çocukların ekran süresi günde kaç saat?" 8 Kasım 2024. Bağlantı
3. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. "Bakanlıktan ebeveynlere dijital uygulamalarda 'ekran süresi' uyarısı." 1 Şubat 2026. Bağlantı
4. World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. 2020. Bağlantı
5. Chaput J-P ve ark. "2020 WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour for children and adolescents aged 5–17 years: summary of the evidence." IJBNPA 17:141, 2020. Bağlantı
6. Munzer T ve ark. "Digital Ecosystems, Children, and Adolescents: Policy Statement." Pediatrics, Şubat 2026 (çevrim içi 20 Ocak 2026). doi:10.1542/peds.2025-075320 · AAP'nin aileler için özeti
7. Canadian Paediatric Society. "Digital media: Promoting healthy screen use in school-aged children and adolescents." 2019, 2025'te yeniden onaylandı. Bağlantı
8. RCPCH. "RCPCH responds to social media and screen time guidance from Chief Medical Officers." 7 Şubat 2019. Bağlantı
9. Sanders T ve ark. "An umbrella review of the benefits and risks associated with youths' interactions with electronic screens." Nature Human Behaviour 8:82–99, 2024. doi:10.1038/s41562-023-01712-8
10. Vasconcellos RP ve ark. "Electronic screen use and children's socioemotional problems: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies." Psychological Bulletin 151(5), 2025. doi:10.1037/bul0000468
11. Chen P ve ark. "Fostering computational thinking through unplugged activities: A systematic literature review and meta-analysis." International Journal of STEM Education 10, 2023. doi:10.1186/s40594-023-00434-7

Diğer yazılarımız yazılar sayfasında.

Yazan: Heppedu · 18 Ekim 2026 · Sorular ve düzeltmeler: destek@heppedu.com